हाराष्ट्र शासनाची ‘आई’ (Aai) ही योजना, ज्याबद्दल तुम्ही विचारले आहे, ती महिला-केंद्रित पर्यटन धोरण आहे. या योजनेंतर्गत महिलांना पर्यटन क्षेत्राशी संबंधित व्यवसाय सुरू करण्यासाठी किंवा वाढवण्यासाठी १५ लाख रुपयांपर्यंतचे विनातारण (Collateral-free) आणि बिनव्याजी (Interest-free) कर्ज उपलब्ध करून दिले जाते.
ही योजना महाराष्ट्र पर्यटन संचालनालय (Directorate of Tourism, Maharashtra) अंतर्गत राबविली जाते.
‘आई’ योजनेची सविस्तर माहिती (Aai Scheme Details)
ही योजना पर्यटन क्षेत्रातील महिला उद्योजकांना प्रोत्साहन देण्यासाठी आणि त्यांना स्वावलंबी बनवण्यासाठी सुरू करण्यात आली आहे.
ऑनलाइन अर्ज करण्यासाठी येथे क्लिक करा
१. योजनेचा मुख्य उद्देश
-
पर्यटन क्षेत्रातील महिला उद्योजकांना सक्षम करणे.
-
महिलांना स्वतःचा व्यवसाय सुरू करण्यासाठी किंवा वाढवण्यासाठी आर्थिक आधार देणे.
-
महिलांना व्यवसायासाठी लागणाऱ्या भांडवलाच्या खर्चात मदत करणे.
-
राज्यातील पर्यटन वाढीला चालना देणे.
ऑनलाइन अर्ज करण्यासाठी येथे क्लिक करा
२. कर्जाची वैशिष्ट्ये आणि मर्यादा
-
कर्जाची मर्यादा: पर्यटनपूरक व्यवसाय सुरू करण्यासाठी किंवा चालवण्यासाठी १५ लाख रुपयांपर्यंत मर्यादित कर्ज मंजूर केले जाते.
-
कर्जाचा प्रकार: हे कर्ज विनातारण (Collateral-free) स्वरूपाचे असते, म्हणजेच यासाठी कोणतीही मालमत्ता गहाण ठेवण्याची गरज नसते.
-
व्याजाचा परतावा (Interest Subvention): हे कर्ज थेट बिनव्याजी नसते, तर महिला लाभार्थींनी कर्जाचे हप्ते वेळेत भरल्यास, त्यावरील व्याजाची रक्कम (१२% च्या मर्यादेत) शासनाकडून परत केली जाते.
-
परताव्याची मर्यादा: व्याजाची रक्कम ४.५० लाख रुपयांपर्यंत किंवा ७ वर्षांच्या कालावधीपर्यंत, यापैकी जे आधी पूर्ण होईल, तोपर्यंत परतावा दिला जातो.
-
ऑनलाइन अर्ज करण्यासाठी येथे क्लिक करा
३. पात्र व्यवसाय (४१ प्रकारचे उद्योग)
या योजनेंतर्गत पर्यटन क्षेत्राशी निगडित असलेल्या ४१ प्रकारच्या व्यवसाय/उद्योगांसाठी कर्जपुरवठा केला जातो. यापैकी काही प्रमुख व्यवसाय खालीलप्रमाणे आहेत:
-
निवास व्यवस्था (Accommodation): होमस्टे (Homestay), बेड अँड ब्रेकफास्ट (B&B), छोटे हॉटेल/रिसॉर्ट (Small Hotel/Resort), कॅम्पिंग (Camping) आणि तंबू निवासाची सोय.
-
खाद्य आणि पेय (Food & Beverages): स्थानिक खाद्यपदार्थांची विक्री केंद्रे (Local Cuisine Stalls), चहा/कॉफी हाऊस, रेस्टॉरंट्स (Restaurant) (पर्यटन स्थळाजवळ).
-
वाहतूक आणि पर्यटन सेवा (Transport & Tourism Services): स्थानिक पर्यटन मार्गदर्शन (Tour Guide Services), टॅक्सी/ई-रिक्षा सेवा (पर्यटनासाठी), सायकल भाड्याने देण्याची सुविधा.
-
कला आणि हस्तकला (Arts & Crafts): स्थानिक कला आणि हस्तकला उत्पादनांची विक्री.
-
कृषी पर्यटन आणि संलग्न सेवा (Agri-Tourism & Allied Services): कृषी पर्यटन केंद्रे, फळबागांना भेटी, शेतीची उत्पादने विकणे.
-
आरोग्य आणि सौंदर्य (Health & Wellness): स्पा आणि वेलनेस सेंटर्स (Spa & Wellness Centers) (पर्यटन क्षेत्रातील).
ऑनलाइन अर्ज करण्यासाठी येथे क्लिक करा
४. योजनेच्या अटी आणि पात्रता (Eligibility Criteria)
-
अर्जदार: पर्यटनपूरक व्यवसाय चालवणारी महिला किंवा नवीन व्यवसाय सुरू करू इच्छिणारी महिला.
-
वय: अर्जदाराचे वय किमान १८ वर्षे पूर्ण असावे (काही महामंडळांच्या योजनांसाठी ५० वर्षांपर्यंतची वयोमर्यादा असू शकते).
-
निवासी: अर्जदार महाराष्ट्र राज्याचे रहिवासी असावेत.
-
व्यवसाय नोंदणी: पर्यटन व्यवसाय पर्यटन संचालनालयाकडे नोंदणीकृत (Registered) असणे आवश्यक आहे.
-
मालकी आणि व्यवस्थापन: पर्यटन व्यवसाय महिलांच्या मालकीचा असावा आणि त्यांनीच चालवलेला असावा.
-
कर्मचारी रचना: व्यवसायात ५० टक्के व्यवस्थापकीय (Managerial) आणि अन्य कर्मचारी महिला असणे आवश्यक आहे.
-
परवानग्या: पर्यटन व्यवसायाकरिता आवश्यक त्या सर्व परवानग्या (Licenses) प्राप्त असाव्यात.
-
कर्ज परतफेड: कर्जाचे हप्ते वेळेत भरणे बंधनकारक आहे. (वेळेत हप्ता भरल्यास व्याज परतावा मिळतो).
-
बँक: लाभार्थी, पर्यटन व्यवसाय आणि कर्ज देणारी बँक राज्यात स्थित असावी.
५. अर्ज करण्याची प्रक्रिया
या योजनेसाठी अर्ज करण्याची प्रक्रिया पर्यटन संचालनालयाच्या अधिकृत संकेतस्थळावर उपलब्ध आहे.
-
संकेतस्थळ (Official Website): महाराष्ट्र पर्यटन विकास महामंडळाच्या (MTDC) किंवा पर्यटन संचालनालयाच्या अधिकृत संकेतस्थळाला भेट द्या:
maharashtratourism.gov.in -
संपर्क: तुम्ही शासकीय विश्रामगृह आवारातील पर्यटन भवन, नाशिक येथे प्रत्यक्ष संपर्क साधू शकता.
-
संपर्क क्रमांक: ०२५३-२९९५४६४
-
ऑनलाइन अर्ज करण्यासाठी येथे क्लिक करा
महत्त्वाचा फरक: व्याज परतावा योजना (Interest Subvention Scheme)
या योजनेत कर्ज बिनव्याजी नसून, ते व्याज परतावा योजना (Interest Subvention Scheme) आहे.
-
पायरी १: महिला बँकेकडून कर्ज घेते आणि हप्ते (मुद्दल + व्याज) वेळेवर aai scheme भरते.
-
पायरी २: महिला लाभार्थीने कर्जाचा हप्ता वेळेत भरल्यास, कर्जावरील aai scheme व्याजाची रक्कम (१२% च्या मर्यादेत आणि ४.५० लाख रुपयांपर्यंत) महाराष्ट्र पर्यटन संचालनालयाकडून अर्जदाराच्या आधार-लिंक्ड बँक खात्यात परत केली जाते.
-
निष्कर्ष: वेळेवर कर्जाचे हप्ते भरल्यास, महिला उद्योजिकेला प्रभावीपणे (Effectively) बिनव्याजी कर्ज मिळते.